Archive for the ‘WITAMINA D’ Category

Postęp w wyjaśnieniu mechanizmu działania witaminy D

Postęp w wyjaśnieniu mechanizmu działania witaminy D umożliwiło zsyntetyzowanie znakowanego radioaktywnie cholekalcyferolu (1966 r.), dzięki któremu można było stwierdzić szybką przemianę wchłoniętej witaminy D. W 1968 wykryto biologicznie czynny metabolit — 25-hydro- ksy-witaminę D3 (25-OH-D3), która znacznie bardziej stymuluje resorpcję wapnia w jelicie oraz mobilizację wapnia z kości niż witamina D3. In vitro aktywna była jedynie 25-OH-p3, natomiast witamina D3 była nieaktywna. 25-OH-D3 ulega syntezie w wątrobie przy udziale cząsteczkowego tlenu i NADH2. Ergokalcyferol (syntetyczna witamina D2) — ulega przemianie w 25-OH-D2, przy czym czynność biologiczna jest ekwiwalentna z 25-OH-D3. Stężenie 25-OH-D2 we krwi rośnie szybko po naświetleniu promieniami pozafiołkowymi — stąd głównym źródłem 25-OH-D2 jest promieniowanie słoneczne.

Po podaniu 25-OH-D3 jelitowe wchłanianie wapnia jest stymulowane dopiero po kilku godzinach, co sugerowało dalszą przemianę. Istotnie w 1971 r. wykryto w jelitach czynną substancję 1,25-dwuhydroksychole- kalcyferol (l,25-diOH-D3), powstającą w nerkach i będącą czynną pochodną witaminy D. Ma on strukturę zbliżoną do hormonów sterydowych (stąd jest określany jako hormonalna postać witaminy D) i działa natychmiast na tkankę jelitową lub kostną in vivo i in vitro w ilościach 10-10M. Nowsze badania wykryły, że l,25-diOH-D3 łączy się z receptorem chromosomalnym w cytosolu komórek docelowych, czego następstwem jest aktywacja genu i synteza de novo białka wiążącego wapń (CaBP — Calcium Binding Protein). Niezależnie l,25-diOH-D3 powoduje zwiększenie aktywności ATP-azy oraz zasadowej fosfatazy, wpływających również na transport wapnia przez ścianę jelita.

WITAMINA D

Witamina D odgrywa ważną rolę w różnych rodzajach transportu wapnia w organizmie: w absorpcji wapnia w jelicie, uwapnieniu i mobilizacji wapnia w tkance kostnej oraz prawdopodobnie w normalnej aktywności mięśni. Obecność witaminy D zapobiega obniżeniu poziomu wapnia we krwi, niedostatecznej kalcyfikacji macierzy tkanki kostnej i chrząstki oraz osłabieniu mięśni. Niedobór witaminy D powoduje krzywicę i osteomalację.

Witamina D3 (cholekalcyferol) dostaje się do ustroju dwiema drogami: jelitową — przez spożywanie tłuszczów zwierzęcych, zwłaszcza tranu rybiego oraz przez syntezę w skórze pod wpływem promieni pozafiołkowych z 7 dehydrocholesterolu. Istnienie tych dwóch dróg było mylące, a ponadto wykrycie klinicznych postaci chorób tkanki kostnej, bardzo zbliżonych do klasycznej krzywicy (krzywice nerkowe), charakteryzujących się brakiem reakcji na normalne dawki witaminy D i ustępujących dopiero pod wpływem tysiąckrotnie zwiększonych dawek — jeszcze bardziej skomplikowało sprawę. Ostatecznie jednak okazało się, że w ekspresji działania witaminy D w ustroju odgrywają rolę nerki, wątroba i jelita — z których zaburzeniami były związane witaminooporne postacie krzywicy.